Pięć licealistek z Koszalina mówi stop rakowi skóry

Zaczęło się od rozmów o słońcu, opalaniu i lekceważeniu kremu z filtrem. Skończyło na wykładach z dermatologiem, biegu i kampanii społecznej. „Koszalin Beats Cancer” to inicjatywa pięciu młodych mieszkanek miasta, które postanowiły głośno mówić o raku skóry i profilaktyce.

Za projektem stoją: Julia Majchrzak, Aneta Pukiewicz, Nela Radzikowska, Patrycja Dudziak i Rozalia Sławińska – licealistki z Koszalina, które postanowiły połączyć siły i przekuć niepokój w konkretne działania.

Mieszkając nad morzem, na co dzień obserwują, jak łatwo bagatelizuje się ochronę przed słońcem. Brak SPF, długie godziny na plaży bez zabezpieczenia skóry, przekonanie, że „to tylko lekka opalenizna” – to schemat, który wciąż się powtarza. Tymczasem promieniowanie UV działa niezależnie od wieku, a skutki mogą ujawnić się po latach.

Tak powstał projekt Koszalin Beats Cancer – oddolna akcja edukacyjna łącząca wiedzę medyczną, działania społeczne i aktywność fizyczną.

FOT. Koszalin Beats Cancer

Wykład w II LO i konkretna wiedza od specjalisty

Jednym z pierwszych działań był wykład w II Liceum Ogólnokształcącym w Koszalinie. Spotkanie poprowadziła lek. Anna Konopelska, dermatolog i wenerolog z gabinetu Zen Skin w Kołobrzegu.

Tematem była profilaktyka nowotworów skóry, rozpoznawanie niepokojących zmian oraz zasady ochrony przed promieniowaniem słonecznym. Uczniowie nie ograniczyli się do biernego słuchania – pojawiły się pytania o badania dermatoskopowe, czerniaka, a także o to, jak prawidłowo stosować filtry SPF.

FOT. Koszalin Beats Cancer

Uczniowie aktywnie uczestniczyli w spotkaniu, zadawali pytania i włączali się w dyskusję. To pokazało, że temat jest potrzebny, a wiedza – wciąż niewystarczająca.

Bieg Koszalin Beats Cancer i Leśna Piątka

Kolejnym elementem projektu będzie wydarzenie sportowe. 9 kwietnia o godzinie 19 odbędzie się Bieg Koszalin Beats Cancer, organizowany we współpracy z cyklem Leśna Piątka.

Bieg ma trzy cele:

• promowanie aktywności fizycznej,
• integrację mieszkańców,
• edukację w zakresie profilaktyki raka skóry.

Organizatorki chcą pokazać, że troska o zdrowie to nie tylko krem z filtrem, ale też styl życia – ruch, świadomość i regularne badania.

Edukacja wychodzi poza szkołę

Projekt nie ogranicza się do jednej szkoły czy jednego wydarzenia. Licealistki prowadzą działania w mediach lokalnych, portalach internetowych i w social mediach. Chcą dotrzeć nie tylko do koszalinian, ale także do odbiorców w całej Polsce.

Ich przekaz jest prosty: kilka codziennych nawyków – stosowanie SPF, unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce, kontrola znamion – może realnie zmniejszyć ryzyko poważnej choroby.

FOT. Koszalin Beats Cancer

W mieście, które żyje blisko morza i słońca, temat nie jest abstrakcyjny. W sezonie letnim plaże wypełniają się turystami, a ochrona przeciwsłoneczna wciąż bywa traktowana jako dodatek, a nie konieczność. Inicjatorki projektu przypominają, że promieniowanie UV działa przez cały rok – również wiosną i zimą.

„Koszalin Beats Cancer” to przykład, że młodzi ludzie potrafią nie tylko zauważyć problem, ale też zaproponować konkretne rozwiązania. Pięć licealistek pokazało, że edukacja zdrowotna nie musi zaczynać się od dużych instytucji – czasem wystarczy pomysł, determinacja i odwaga, by zacząć rozmowę o sprawach naprawdę ważnych.

Rak skóry w Polsce rośnie w siłę. Liczby, które nie pozostawiają złudzeń

Nowotwory złośliwe skóry należą dziś do najczęściej diagnozowanych nowotworów w Polsce. Każdego roku informację o chorobie – wliczając czerniaka oraz nowotwory nieczerniakowe – słyszy około 40–50 tysięcy osób. W ciągu ostatnich dwóch dekad liczba zachorowań na czerniaka w Polsce podwoiła się. To jeden z najszybciej rosnących wskaźników wśród wszystkich nowotworów.

Czerniak stanowi zaledwie 5–10 proc. wszystkich nowotworów skóry, ale odpowiada za większość zgonów z tej grupy. Rocznie diagnozuje się 3 500–4 000 nowych przypadków, a około 1 300–1 400 osób umiera z jego powodu. Kluczowe jest jednak to, że czerniak wykryty we wczesnym stadium jest wyleczalny w ponad 90 proc. przypadków. Problemem pozostaje zbyt późne zgłaszanie się do lekarza.

Obok czerniaka występują również nowotwory nieczerniakowe – m.in. rak podstawnokomórkowy i kolczystokomórkowy. Są mniej agresywne, ale nieleczone mogą prowadzić do poważnych uszkodzeń tkanek. Choć najczęściej dotyczą osób starszych, coraz częściej diagnozowane są także u osób po 30. roku życia.

Znaczenie ma również wiek ekspozycji na słońce. Szacuje się, że nawet 80 proc. całkowitej dawki promieniowania UV przyjmujemy przed ukończeniem 18. roku życia. Jedno silne poparzenie słoneczne z pęcherzami w dzieciństwie lub młodości podwaja ryzyko zachorowania na czerniaka w dorosłym życiu. Z kolei korzystanie z solarium przed 35. rokiem życia zwiększa to ryzyko nawet o 75 proc.

Pierwsze objawy, których nie wolno ignorować

Rak skóry – zwłaszcza czerniak – często rozwija się na podłożu istniejącego znamienia lub pojawia się jako nowa zmiana na skórze. Do niepokojących sygnałów należą:

• zmiana koloru znamienia – pojawienie się kilku barw lub bardzo ciemnego odcienia,
• nieregularny, poszarpany brzeg,
• asymetryczny kształt,
• szybkie powiększanie się zmiany,
• świąd, krwawienie lub sączenie się ze znamienia,
• pojawienie się nowej, szybko rosnącej plamy lub guzka na skórze.

W przypadku nowotworów nieczerniakowych sygnałem ostrzegawczym może być także niegojąca się ranka, która utrzymuje się przez kilka tygodni, łuszcząca się zmiana lub twardy guzek na skórze.

Każda zmiana, która wygląda inaczej niż pozostałe znamiona na ciele lub zaczyna się dynamicznie zmieniać, powinna wzbudzić czujność.

W przypadku zauważenia niepokojących objawów należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem pierwszego kontaktu, który zdecyduje o dalszej diagnostyce i ewentualnym skierowaniu do dermatologa.